Қазақстанда жолбарыстарды табиғи ортаға қайтару: Амур есімді екінші жолбарыс босатылды
Амур жолбарысы табиғатқа жіберілді
2026 жылдың 31 қазанында «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерваты аумағында Амур есімді аталық жолбарыс табиғи ортаға шығарылды. Бұл – Қазақстандағы жолбарыстарды қайта жерсіндіру бағдарламасы аясында жабайы табиғатқа жіберілген екінші жолбарыс. Бұған дейін еліміздің жабайы табиғатында жолбарыстар 70 жылдан астам уақыт кездеспеген.
Іс-шараға Экология және табиғи ресурстар министрі Әлібек Қуантыров, Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің төрағасы Данияр Тұрғамбаев, «Амур жолбарысы» орталығының бас директоры Сергей Арамилев және басқа да мамандар қатысты.
Жолбарыстарды қайта жерсіндіру жұмыстары
Министр Әлібек Қуантыров Амур жолбарысын табиғатқа жіберу тарихи оқиға екенін атап өтті. Оның айтуынша, 2026 жылдың 31 шілдесінде Үміт есімді аналық жолбарыс табиғи ортаға шығарылған. Енді екінші жолбарыс – Амур да өз мекеніне оралды. Бұл — ұзақ жылдар бойы атқарылған жұмыстардың нәтижесі.
Қазақстан билігі мен серіктестері жолбарыстардың тұрақты популяциясын құруды, олардың табиғи ортада өз бетінше өмір сүруін қамтамасыз етуді мақсат етіп отыр.
Амурдың табиғатқа бейімделуі қалай өтті?
Амур Қазақстанға жеткізілгеннен кейін бейімдеу қоршауында болды. Осы кезеңде мамандар оның жағдайын бақылап, ветеринарлық тексерулер, мінез-құлық сынақтары жүргізілді. Зерттеу нәтижесі бойынша, Амур табиғи ортада өмір сүруге толық дайын деп танылды. Оны бақылау үшін спутниктік қарғыбау тағылды.
Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің төрағасы Данияр Тұрғамбаев әр жолбарысты табиғатқа жіберу үлкен жауапкершілік екенін айтты. Жолбарыс жіберілген соң, оның өмір сүруіне және бейімделуіне тұрақты мониторинг жүргізіледі.
Бұған дейін жіберілген Үміт атты аналық жолбарыс та табиғи ортаға сәтті бейімделіп жатыр. Оның қозғалысын мамандар спутниктік қарғыбау арқылы бақылап отыр.
Бағдарламаға дайындық және экожүйені қалпына келтіру
Тарихи тұрғыда Оңтүстік Балқаш өңірі мен Іле өзенінің аңғары Тұран жолбарысының мекені болған. ХХ ғасырда ормандардың азаюы мен браконьерлік салдарынан бұл жыртқыш Қазақстаннан жойылып кеткен.
2018 жылы «Іле-Балқаш» табиғи резерваты құрылып, табиғи мекендеу ортасын қалпына келтіру, қоректік қорды толықтыру және инфрақұрылымды дамыту жұмыстары басталды. Бұқар бұғылары мен құландар резерватқа қоныс аударылды, 2026 жылдың қыркүйегінде «Алтын-Емел» ұлттық паркінен 30 құлан жеткізілді.
Халықаралық ынтымақтастық пен қолдау
Жолбарыстарды қайтару жобасы Қазақстан мен Ресейдің, халықаралық ұйымдардың және WWF-тың қолдауымен жүзеге асырылуда. 2026 жылы мамырда Ресейден төрт Амур жолбарысы әкелінді. Жобаға Freedom Holding Corp. және Freedom «Шапағат» корпоративтік қоры да қолдау көрсетті.
Ресейлік мамандар жануарларды дайындау мен бейімдеуге белсенді қатысты. WWF қоры табиғи орта мен қоректік базаны қалпына келтіру, инфрақұрылымды жетілдіру жұмыстарын қолдады. 2024 жылы министрлік пен WWF International ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.
Адам мен жолбарыс қақтығысының алдын алу шаралары
Жолбарыстарды табиғи ортаға қайтарумен қатар, жергілікті тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін арнайы топ құрылды. Бұл топ жануарлардың қозғалысын бақылайды, халықпен байланыс жүргізеді және қажет жағдайда шұғыл әрекет етеді.
Дереккөз: gov.kz
