Қазақстанның агроэкспортында өңделген өнімдер үлесі 54%-дан асты
2026 жылдың қаңтар–тамызында Қазақстанда агроөнеркәсіптік кешеннің өңделген өнімдерінің экспорты 3,04 млрд АҚШ долларына жетті. Бұл өткен жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 35,1%-ға көп. Нәтижесінде, аграрлық экспорт құрылымында өңделген өнімдердің үлесі 54,1%-ға дейін өсті.
Астық және ұн экспортының өсімі
Экспорттың артуына басты себеп – астықты өңдеу саласының дамуы. 2025/2026 маркетинг жылында астық пен ұн экспорты астық баламасында 16 млн тоннаға жетті. 2026 жылдың сегіз айында шетелге 1,38 млн тонна бидай және бидай-қара бидай ұны жөнелтілді. Бұл тауарлардың жалпы құны 400 млн доллардан асты. Өткен жылмен салыстырғанда экспорт көлемі 23%-ға, ал табыс 36%-ға ұлғайды.
Май және ет өнімдерінің экспорты
Май өндірісінде де оң өзгерістер байқалады. Күнбағыс, мақсары және мақта майларының экспорты 49%-ға өсіп, 673 млн долларға жетті. Рапс пен қыша майының сыртқа сатылуы 2,3 есе көбейіп, 90 млн долларға дейін ұлғайды. Мал азығына арналған ұн экспорты құндық мәнде 61%-ға артып, 578 млн долларға жетті. Заттай көлемі 44%-ға көбейіп, 2,5 млн тоннаға жетті.
Сиыр еті экспорты 78%-ға артып, 164 млн долларды құрады. Өнімнің нақты көлемі 29 мың тонна болды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 13%-ға жоғары. Май өңдеу өнімдері – күнжара мен шрот экспорты 42%-ға ұлғайып, 113 млн долларға жетті. Физикалық көлемі 39%-ға өсіп, 597 мың тонна болды.
Мемлекеттік қолдау және инвестициялық жобалар
Ауыл шаруашылығы министрлігі өндіріс пен экспортты арттыру үшін кешенді мемлекеттік қолдау шараларын жүзеге асырып жатыр. Бұған жеңілдетілген несие, инвестициялық субсидия және салықтық жеңілдіктер кіреді. 2024–2026 жылдары өңдеуші кәсіпорындардың айналым қаражатын толықтыруға 230 млрд теңге бөлінді.
Астықты терең өңдеу ерекше назарда. Қазір елде жылына 510 мың тонна шикізатты өңдейтін үш кәсіпорын жұмыс істейді. Соңғы бес жылда крахмал өнімдері өндірісі 2,1 есе, биоэтанол өндірісі 21,2 мың тоннаға жетті.
Ірі жобалар және шикізат базасы
Саланы дамыту үшін жылына 5,8 млн тонна шикізатты өңдеуге қабілетті, жалпы құны 4 млрд доллар болатын алты ірі инвестициялық жоба дайындалды. Олардың жүзеге асуы крахмал, глютен, аминқышқылдары мен биоэтанол өндірісін жолға қоюға мүмкіндік береді.
Биыл Түркістан облысында «Қазкрахмал» зауыты іске қосылды. Жамбыл облысында Fufeng Group өндірістік кешенінің бірінші кезеңі аяқталды. Сонымен қатар Qostanai Grain Industry және Tiryaki Agro жобалары жүзеге асып жатыр, Ақмола облысында екі жаңа өндіріс орны ашылмақ.
Жүгері егісінің көлемі ел бойынша 60%-ға артып, 106 мың гектарға жетті. Бұл өңдеу кәсіпорындарын тұрақты шикізатпен қамтамасыз етуге бағытталған шаралардың бірі.
Экспорт құрылымындағы өзгерістер
Өңдеу өнеркәсібін дамыту – агроөнеркәсіптік кешенді жаңғыртудың негізгі бағыты. Мемлекеттік қолдау мен инвестициялық жобалар шикізат экспорты үлесін азайтып, дайын және терең өңделген өнімдердің көлемін көбейтуге мүмкіндік береді. Бұл фермерлер үшін тұрақты сұранысты қамтамасыз етіп, жаңа өндірістік тізбектердің қалыптасуына сеп болады.
Терең өңдеу көлемін ұлғайту Қазақстанның экспорттық табысын арттырып қана қоймай, халықаралық нарықтарда бәсекеге қабілетті өнім жеткізуші ел ретінде позициясын күшейтеді.
Дереккөз: gov.kz
