Қазақстан Дохада байланыс инфрақұрылымын дамытудың тәжірибесін таныстырды
Қазақстан Премьер-министрінің орынбасары, жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев MWC26 Doha форумында елдің байланыс саласын жетілдіру жолдарын таныстырды. Ол ауылдық елді мекендерді интернетке қосу, үйде, жұмыста, жолда және шалғай аудандарда тұрақты интернетпен қамтамасыз ету бағытындағы шараларға тоқталды. Форумға Халықаралық электр байланысы одағы (ХЭО) және ұйым басшылары қатысты.
Қазақстанда байланыс инфрақұрылымын дамыту жолдары
Қазақстан аумағының ерекшеліктері мен халықтың қажеттіліктеріне сәйкес түрлі технологиялар біріктіріліп дамытылуда. Үй және кеңсе үшін тұрақты интернет, қозғалыста – мобильді байланыс, ал шалғай жерлерде – спутниктік шешімдер қолданылады. Бұл тәсіл барлық жағдайда интернетке қол жеткізуді қамтамасыз етеді.
Жаслан Мәдиевтің айтуынша, негізгі міндет – адамдарды тұратын, жұмыс істейтін және жүріп-тұратын жерлерде сенімді байланыспен қамту. Осы мақсатта талшықты-оптикалық, мобильді және спутниктік желілер өзара толықтыратын технология ретінде іске асырылуда.
Ауылдық елді мекендерді интернетке қосу және ұлттық жобалар
Қазақстанда 6 мыңнан астам ауыл бар. Талшықты-оптикалық байланыс инфрақұрылымның негізгі тірегі саналады. «Қолжетімді интернет» ұлттық жобасы аясында бұл технология 3 мыңнан астам ауылға жеткізіледі. 2027 жылдың соңына дейін ауылдардың 90%-дан астамын жоғары жылдамдықты сымды интернетпен қамтамасыз ету жоспарланған.
Келесі кезеңде салынған желілерге үйлер мен ұйымдарды қосу көзделіп отыр. «Соңғы миля» жобасы арқылы жергілікті операторлар 1 123 ауылда инфрақұрылым салуға гранттар алады. Бұл 445 мыңнан астам үй шаруашылығы мен 2,3 миллион адамды жылдам интернетпен қамтуға мүмкіндік береді. Жоба аясында интернет жылдамдығы кемінде 100 Мбит/с болады.
Спутниктік интернет пен жаңа технологиялар
Талшықты-оптикалық желі тарту тиімсіз аудандарда спутниктік арналар арқылы мобильді базалық станциялар қосылады. Бұл үшін мобильді операторларға қолдау шаралары қарастырылған. Қазақстан Beeline Kazakhstan және Starlink Mobile Direct to Cell сервисімен бірге спутниктік интернетті дамытып жатыр. Бұл қызмет жерүсті байланысы жоқ жерде смартфондар арқылы спутниктік желіге қосылуға мүмкіндік береді.
Көліктегі спутниктік байланыс бағытында жолаушылар пойыздары мен ұшақтарға Wi-Fi орнатылуда. 2026 жылы заңнамалық өзгерістер енгізіліп, геостационарлық емес спутниктік жүйелерді және көліктегі байланыс шешімдерін қолдану жеңілдетілді.
Халықаралық ынтымақтастық және жаңа инфрақұрылым
Қазақстан халықаралық деректер алмасу арналарын дамытуда. Қазан айында Қазақстан мен Әзербайжан арасында ұзындығы 380 км болатын Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісі іске қосылды. Оның өткізу қабілеті – 400 Тбит/с-тан асады. Бұл бағыт Азия мен Еуропа арасындағы деректер тасымалын күшейтіп, бұлтты сервистер мен жасанды интеллект инфрақұрылымына жол ашады.
2025 жылғы ХЭО деректеріне сәйкес, Қазақстанда кең жолақты интернеттің негізгі тарифі жан басына шаққанда 0,79% деңгейінде. Әлемдік медиана – 2,5%. Байланыстың қолжетімділігіне тарифтен бөлек, жабдық пен орнату құны, жылдамдық және сенімділік те әсер етеді.
Инвестициялар және дөңгелек үстелдің қорытындысы
Соңғы үш жылда Қазақстанның телекоммуникация секторына салынған инвестиция 2,2 млрд АҚШ долларынан асты. Жаслан Мәдиев тұрақты цифрлық дамудың үш негізгі шартына назар аударды: қолжетімді әрі сенімді байланыс, жеке инвестиция тарту және цифрлық дағдыларды дамыту. Форумда қатысушылар Доха министрлік декларациясын қабылдады. Құжатта байланысқа қолжетімділікті кеңейту, инфрақұрылым тұрақтылығын қамтамасыз ету, жасанды интеллектіні жауапты дамыту және киберқауіпсіздікті нығайту басымдық ретінде белгіленген.
Қазақстан ауылдық елді мекендерді интернетпен қамту, жергілікті операторларды тарту және спутниктік байланысты дамыту тәжірибесін халықаралық қауымдастықпен бөлісуге дайын. Ел 2027-2030 жылдарға арналған ХЭО Кеңесіне кандидатурасын ұсынды.
Дереккөз: gov.kz
