Елорда прокуратурасы: алаяқтардың негізгі әдістері мен қорғану жолдары
Елорда прокуратурасы алаяқтардың қолданатын кең таралған тәсілдері мен одан қалай сақтану керегін Коммуникациялар қызметінде өткен брифингте таныстырды. Астана қаласы прокуратурасы басқармасының прокуроры Талант Қалиев хабарлағандай, алаяқтар әлеуметтік инженерия, жалған сайттар, қосымшалар және жасанды интеллектті белсенді пайдаланады.
Елорда прокуратурасы анықтаған алаяқтардың жиі қолданатын әдістері
Прокурордың сөзінше, жиі кездесетін сценарийдің бірі — банк қызметкері немесе құқық қорғау органы қызметкері ретінде қоңырау шалу. Алаяқтар азаматқа несие рәсімделіп жатқаны немесе шотында күмәнді операция бар екенін айтып, ақшаны «қауіпсіз шотқа» аударуына көндіруге тырысады.
Сонымен бірге қапталған SMS-хабарламалар арқылы жалған сайттарға апаратын сілтемелер жіберіледі. Онда телефон нөмірі, жеке куәлік, банк картасының деректері мен SMS-код сұралып, кейін осы ақпарат ақша ұрлау үшін пайдаланылады. Заманауи технологиялар кейде туыстың дауысын имитациялап, шұғыл көмек сұрауға мүмкіндік береді.
Елорда прокуратурасы хабарлаған заң және жауапкершілік
2025 жылғы 16 қыркүйектен бастап Қылмыстық кодекстің 232-1-бабы енгізіліп, дропперлік үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылған. Жағдайға байланысты жаза мүлікті тәркілеуді қоса алғанда, 7 жылға дейін бас бостандығынан айыруды қамтуы мүмкін.
Прокурор атап өткендей, «бірнеше ондаған мың теңге бірнеше жылдық бас бостандығынан айырылуға тұрмайды», бірақ заң дропперлікке қатысты қатаң шараларды көздейді.
Елорда прокуратурасы ұсынған негізгі қорғану шаралары
Прокурор алаяқтардан қорғанудың нақты ережелерін жариялады. Негізгі қағидат — тоқтап, ақпаратты тексеру.
- SMS-кодтар, құпиясөздер, CVV/CVC және банк картасының басқа деректерін ешкімге айтпаңыз.
- Банк немесе мемлекеттік орган қызметкері ретінде қоңырау келгенде әңгімені аяқтап, ұйымның ресми нөміріне өзіңіз хабарласыңыз.
- Бейтаныс адамдар ұсынған қашықтан басқару қосымшаларын орнатпаңыз және күмәнді сілтемелерге өтпеңіз.
- Психологиялық қысым жағдайында қаржылық шешім қабылдамаңыз — асығыстықты талап ететін әрекеттер алаяқтық белгісі болуы мүмкін.
- Банк картасын, шотты немесе банк қосымшасына қолжетімділікті басқа адамдарға бермеңіз — осындай шоттар арқылы ұрланған ақша өтуі мүмкін.
Прокурордың сөзіне сүйенсек, басты қадам — телефон тұтқасын қою, банкке, туысқа немесе тиісті мемлекеттік органға өз бетіңізше хабарласу. Бірнеше минутты тексеруге жұмсау көбіне ақшаңызды сақтап қалуға көмектеседі. «Есте сақтаңыз: «қауіпсіз шот» болмайды, ал SMS-код пен банк картасының деректерін бөгде адамдарға айтуға болмайды», — деді Талант Қалиев.
Дереккөз: gov.kz
