Қазақстан 2028 жылға қарай май өнімдерінің экспортын 1,5 млрд долларға жеткізуді жоспарлап отыр
Экспорт мақсаты
Қазақстан май өнімдері өндірісінің экспорттық әлеуетін жүйелі түрде арттырып, отандық шикізатты терең өңдеуге және қосылған құны жоғары өнім шығаруға басымдық беріп келеді. 2028 жылға қарай еліміз май өнімдерінің экспортын 1,5 млрд долларға жеткізуді көздеп отыр. Бұл қазіргі деңгейден 60%-ға жоғары.
Осы межеге жету үшін өндіріс орындарын кеңейту, шикізат қорын молайту, көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту және шетелдік нарықтарда сауда аясын арттыру жоспарланған.
Дәрейінгі нәтижелер
Еліміздің май өнімдерін экспорттаудан түсетін валюталық кірісі соңғы бес жылда көлемді өсіп, 247 млн доллардан 1,232 млрд долларға жетті. Былтыр аталған саланың үлесі еліміздің өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының жалпы көлемінде 27%-ды құрады.
2025 жылы Қазақстан күнбағыс майын экспорттаудан әлемде алтыншы орынға, ал Қытайға күнбағыс майын жеткізу елдері арасында екінші орынға шықты.
Өңдеу қуатының ұлғаюы
Қазіргі таңда Қазақстандағы май өңдеу кәсіпорындарының жылдық өндірістік қуаты 5,2 млн тоннадан асады. Алдағы жылдары жаңа инвестициялық жобаларды жүзеге асыру арқылы бұл көрсеткішті одан әрі арттыру көзделген.
Қазақстанның Майлы дақылдарды қайта өңдеушілер ұлттық қауымдастығының төрағасы Ядыкар Ибрагимовтың айтуынша, 2026–2028 жылдары өсімдік майын тазарту мүмкіндігін 2,1 есе арттырып, жылына 1 млн тоннадан асыру жоспарланып отыр.
Шикізат қорын молайту
Сала дамуының маңызды шарттарының бірі – отандық шикізат қорын ұлғайту. 2021 жылдан бері Қазақстанда күнбағыс егілетін алқаптардың көлемі 2,3 есе өсіп, 958 мың гектардан 2026 жылы рекордтық 2,2 млн гектарға жетті.
Алайда отандық өңдеу кәсіпорындарының шикізатқа деген сұранысы әлі де жоғары, ал қолда бар шикізат көлемі бұл қажеттілікті толық өтеуге жеткіліксіз.
Ауыл шаруашылығын қолдау
Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруді ынталандырудың тиімді жолы – өңдеуші кәсіпорындардың фермерлерге тікелей қаржылай қолдау көрсетуі. Бұл қаражат көктемгі егіс жұмыстарын жүргізуге, тұқым, тыңайтқыш және өсімдіктерді қорғау құралдарын сатып алуға жұмсалады. 2025 жылы осы мақсаттарға 43 млрд теңгеден астам қаржы бөлінді.
Халықаралық нарықтар
Қазақстанда өндірілген май өнімдері әлемнің 20-дан астам еліне экспортталады. Негізгі өткізу нарықтарының қатарында Қытай, Орталық Азия мемлекеттері, Еуропалық одақ елдері және Таяу Шығыс орналасқан.
Өзбекстан нарығындағы қазақстандық өнімнің үлесі 2017 жылғы 13%-дан 2024 жылы 65%-ға дейін, 2025 жылы 90%-дан асты. Тәжікстанда да қазақстандық өнімнің үлесі 15%-дан 74%-ға дейін артып, 2025 жылы 90%-дан жоғары деңгейге жетті.
Ұзақ мерзімді мақсаттар
Ұзақ мерзімді мақсат – Қазақстанды күнбағыс майын экспорттайтын әлемдегі үш жетекші елдің қатарына қосу және май өнімдерінің экспортынан түсетін жылдық валюталық кірісін 2 млрд долларға жеткізу.
Қазақстан темір жолы компаниясымен бірлесіп, Достық–Алашанькоу шекаралық өткелі арқылы өсімдік майын тасымалдауды үйлестіру тетігін іске асырды. Соның нәтижесінде Қытайға өнім жөнелту жоспарының орындалуы 40% төмен деңгейден 90%-дан асатын жоғары деңгейге жетті.
Дереккөз: gov.kz
