Ғылым және жоғары білім саласындағы басым бағыттар мен жетістіктер таныстырылды
Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз конференциясында Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек ведомствоның негізгі жұмыстары мен жетістіктері туралы баяндады. Министр Мемлекет басшысының тапсырмалары аясында жоғары білімнің қолжетімділігі, студенттерді әлеуметтік қолдау және ғылыми әлеуетті арттыру бағытында атқарылған жұмыстарға тоқталды.
Жоғары білімнің қолжетімділігі мен әлеуметтік қолдау
Соңғы жеті жылда жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім алуға 655,7 мың мемлекеттік грант бөлінген. 240 мыңнан астам білім беру жинақтау салымы ашылды, оның ішінде «Келешек» бағдарламасы бойынша 120 686 салымның жалпы сомасы 49,8 млрд теңгеге жетіп отыр. 2020 жылмен салыстырғанда студенттердің шәкіртақысы екі есе өсті.
2018-2025 жылдар аралығында ел бойынша 281 жатақхана салынып, жаңғыртылды. Бұл жұмыстар нәтижесінде жатақхана тапшылығы 82,5 мыңнан 5 176 орынға дейін азайды. Алматы қаласынан басқа өңірлерде жатақхана тапшылығы толық шешілді.
Халықаралық ынтымақтастық және рейтингтердегі жетістіктер
Қазақстанда шетелдік жоғары оқу орындарының 33 филиалы жұмыс істейді. АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания, Германия және Оңтүстік Корея университеттерімен бірлескен жобалар жүзеге асырылуда. Шетелдік студенттердің саны 41 мыңға жуықтады, ал шетелдік жоғары оқу орындары филиалдарында 12 мың студент білім алуда.
QS World University Rankings 2026 тізіміне 18 қазақстандық университет енді. Назарбаев Университеті Times Higher Education World University Rankings 2027 рейтингісінде әлемнің үздік 400 университеті қатарына алғаш рет кірді.
Еңбек нарығына бейімделу және жаңа бағдарламалар
73 мың кәсіпорын арасында жүргізілген сауалнама бойынша, ел экономикасына 400 мыңнан астам маман қажет екені анықталған. «Мамандығым – Болашағым» жобасы аясында барлық 20 өңірде кадрларға қажеттіліктің өңірлік карталары әзірленді. 10 жоғары оқу орнында индустриялық PhD даярлаудың пилоттық бағдарламасы іске қосылып, 312 докторант оқып жатыр.
Жасанды интеллект және жаңа технологиялар
31 университетте жасанды интеллект бағытында 44 білім беру бағдарламасы енгізілген. AI-Sana бағдарламасы арқылы 706 мың студент оқытылып, 515 жоба әзірленді. Qazaq AI Research University ашылып, Coursera, Huawei ICT Academy және ChatGPT Edu жобалары іске асырылуда.
Ғылым саласындағы реформалар мен қаржыландыру
Ұлттық ғылым академиясына ерекше мәртебе берілді, Ғылым және технологиялар жөніндегі ұлттық кеңес құрылды. Ғылыми қызметті басқару мен зерттеушілерді қолдау тетіктері жетілдірілді. «Қазақстан ғылымы» бірыңғай цифрлық ақпараттық жүйесі құрылып, мемлекеттік сервистермен біріктіру жұмыстары басталған.
Ғылымды қаржыландыру көлемі 2019 жылғы 82,3 млрд теңгеден 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге дейін өсті. Гранттық қаржыландыру аясындағы ғылыми жобалар саны 1 325-тен 3 135-ке дейін артты.
Ғалымдарды қолдау және инфрақұрылым
2019-2025 жылдары зерттеушілердің саны 28 374 адамға, жас ғалымдар саны 14 323 адамға дейін көбейді. Ғалымдар мен ғылыми қызметкерлердің еңбекақысы мен үстемеақылары артты. 812 жас ғалымға тұрғын үй кілті берілді. 2025-2026 жылдары тағы 1 077 пәтер бөлу жоспарланған.
2035 жылға дейін Алматы, Курчатов және Астана қалаларында үш ғылым қалашығын құру көзделген. Бұл жобалар ғылыми ұйымдар, университеттер мен технологиялық кәсіпорындар арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған.
Қорытынды
Министр Саясат Нұрбек жүргізіліп жатқан шаралар адам капиталын дамытуға, білікті мамандарды даярлауға және елдің ғылыми-технологиялық әлеуетін арттыруға ықпал ететінін атап өтті.
Дереккөз: gov.kz
