Астанада киберқауіпсіздік форумы 1500-нан астам студентті қатыстырды

Астанада Қаржылық мониторинг агенттігі және қаланың әкімдігі «Цифрлық қауіпсіздік сабақтары» форумын ұйымдастырды. Іс-шарада 1500-ден астам студент, мемлекеттік органдардың өкілдері, депутаттар, қоғам қайраткерлері және танымал медиа тұлғалар қатысты. Форум нақты мысалдар, демонстрациялар және интерактивті тапсырмалар арқылы өтіп, қатысушылар мамандарға сұрақтар қойып, викториналарға ат салыстырды.

Дипфейктердің қатері

Форумда ерекше назар дипфейктерге аударылды. Бұл — жасанды интеллект құралдарымен жасалған немесе өзгертілген суреттер, бейнежазбалар және аудиожазбалар. Алаяқтар осы технологиялар арқылы танысы немесе танымал адамның бет-бейнесі мен даусын еліктеп, азаматтарды құрттарта алады.

CitizenSec компаниясының сарапшысы Гүлдана Жұматай мен Қаржылық мониторинг агенттігінің офицері Гүлзия Қарсыбай цифрлық алаяқтықтың тәсілдерін талдап, күмәнді ақпаратты тексеу кезінде ескеретін ережелерді түсіндірді. Олардың айтуынша, көрген немесе естіген ақпаратты ақ-қар дәлел деп санамау қажет. Хабарлама оқшау сенімді болса да, мәліметін қайта тексеріп, жағда дүрісі керек.

Дропперліктің құқығы

Талқыланған тағы бір қауіп — дропперлік. Алаяқтар студенттер мен жастарға оңай табыс табуды ұсынып, банк картасын беруді сұрайды. Ақша шотқа түскен соң, оны сыйақы үшін басқа шотқа аударуды өндіреді.

Қарым-қатынас жүргітушілер осындай қатерге ерік беруге болмайтынын талдап берді. Адам өзінің көмектесіп жүргенін немесе қарапайым жұмыс істеп жатқанын ойласа да, оның шоты заңсыз ақша айналуына қарай болуы мүмкін. Бөгде адамдарға банк картасын беру, есептік жазба деректерін жариялау және күмәнді аударымдарына келісу ешқашан да жұмыс емес.

Психологиялық алаяқтықтың әйтеуі

Ұйымдастырушылар әлеуметтік инженерияға назар аударды — алаяқтардың адамды құпиялық деректерін ашуға немесе ақша аударуға бәріп түсетін психологиялық тәсілдері. Қарамалы ретінде банк қызметкері, полицей немесе таныс адам ролін ойнайтын алаяқ адамды қорқытуға, асығыс шешім қабылдауға мәжбүрлеуге немесе оңай табысқа уәде беруге тырысады.

Ойлану уақыты азаған сайын, адамның қате әрекет жасау ықтималдығы артып барады. Сондықтан цифрлық қауіпсіздік үшін асықпай, ойлап-түйсіні әрекет ету қажет.

Қауіпсіздік қағидалары

• SMS немесе push-хабарламалар арқылы келген кодтарды ешкімге айтпау.
• Күмәнді сілтемелерге өтпеу және бейтаныс адамдардың сұрауымен қосымша орнатпау.
• Жақын адамыңыз шұғыл ақша аударуды сұраса, оған өзіңіз білетін нөмір арқылы қоңырау шалу.
• Банк немесе мемлекеттік орган атынан келген күмәнді қоңырауды тоқтап, ресми сілтемелер арқылы ұйымға хабарлау.
• «Қауіпсіз шотқа» ақша аударуды талап еткен кез келген ұсыныс маңызды ескерту белгісі болуы тиіс.

Форумына арнайы шақырылған медиа тұлғалары — блогер Нұргелді Кердеш, актриса Татьяна Турлай, блогер Хаким Мукарам және өзгелер — қаржылық қауіп-қатерлер туралы әңгімені жастарға түсінікті және қызықты етіп жеткізуге ынамдарын берді.

Дереккөз: gov.kz