Атқарушылық жазба: Астанада жаңа тәртіп — борышкерлерді хабардар ету және нотариустарды бөлу

Астанада атқарушылық жазба жасау тәртібіне қатысты өзгерістер түсіндірілді. 2026 жылғы 8 шілдеде қабылданған заңға сәйкес бірқатар талаптар 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді, деп хабарлады елорданың Коммуникациялар қызметі. Әділет департаменті басшысының орынбасары Бақытжан Бейсен жаңа талаптар туралы егжей-тегжейлі баяндады.

Атқарушылық жазбаға енгізілген негізгі өзгерістер

Заң бойынша атқарушылық жазбалардың жасалуы, борышкерлерді хабардар ету және нотариат қызметін бақылау тәртібіне өзгерістер енгізілді. 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап:

• атқарушылық жазба борышкердің тіркелген жері бойынша жасалатыны нақтыталды;
• мемлекеттік сатып алу шарттары мен кейбір квазимемлекеттік субъектілердің сатып алулары бойынша талаптар бойынша атқарушылық жазба жасалмайды — мұндай талаптар сот тәртібімен қаралады;
• атқарушылық жазбаның көшірмесін Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйе арқылы жіберіп, оның жеткізілген фактісін тіркеу міндеттеледі.

Өтініштерді автоматты бөлу және электронды қабылдау

Заңда анықталғандай, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап азаматтар мен заңды тұлғалардың атқарушылық жазба жасау туралы өтініштері Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйе арқылы автоматты түрде нотариустар арасында бөлінеді. Бұл механизм өтініштерді ашық етуге және нақты нотариусты таңдау арқылы туындауы мүмкін теріс пайдалану деректерін азайтуға бағытталған.

2027 жылғы 1 қаңтарға дейін өндіріп алушылар өздері таңдаған нотариусқа дербес жүгіну мүмкіндігін сақтайды. Сол күннен кейін жеке тұлғалар өтініштерді жазбаша нысанда немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйедегі жеке кабинет арқылы бере алады. Заңды тұлғалар, соның ішінде екінші деңгейдегі банктер мен микроқаржылық ұйымдар өтініштерді ЭЦҚ пайдаланып, жеке кабинеті арқылы жібереді.

Борышкерді хабардар ету және қарсылық беру тәртібі

Заңда борышкерге атқарушылық жазбаның көшірмесін жіберу мен хабарламаның жеткізілген фактісін тіркеу тәртібі бекітілді. Атқарушылық жазба жасалғаннан кейін борышкерге eGov пен 1414 нөмірі арқылы хабарлама жіберіледі. Хабарлама алған соң борышкер eGov Mobile арқылы Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйедегі жеке кабинетінен жазбамен таныса алады.

Борышкер атқарушылық жазбаның көшірмесін алған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде нотариусқа уәжді қарсылық жолдауға құқылы. Егер қарсылық уақытында және себептері көрсетіле отырып тапсырылса, нотариус қарсылықты алғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей атқарушылық жазбаны жою туралы қаулы шығаруға міндетті. Жою туралы қаулы негізінде атқарушылық іс жүргізу заңда көрсетілген тәртіппен тоқтатылады.

Жазбаша мойындау мен бақылау талаптары

Заң шарттың болуы немесе құжаттардың бар болуы міндетті түрде атқарушылық жазба жасауға жеткілікті негіз емес екенін нақтылады. Жазбаша мойындау борыштің бар екендігін, оның мөлшерін және борышкер өндіріп алуға жататын соманы бір мезгілде растайтын түрде берілуі тиіс. Мұндай мойындау бір немесе бірнеше құжатта болуы мүмкін.

Заңмен сондай-ақ атқарушылық жазбаларды мәжбүрлеп орындатуға цифрлық жүйелер арқылы жіберуді автоматтандыру көзделген. Нәтижесінде нотариат рәсімдерінің ашықтығы артып, борышкерлердің құқықтарын қорғау күшейеді, нотариат қызметін мемлекеттік бақылау жетілдіріледі.

Дереккөз: gov.kz