Арнайы экономикалық аймақтардағы химия кластері өндірісті дамытуда
Химия және мұнай-химия саласының негізгі алаңдары
Қазақстандағы арнайы экономикалық аймақтар (АЭА) аясында химия және мұнай-химия өнеркәсібі басты бағыттардың бірі саналады. Бұл саладағы кәсіпорындар Павлодар облысындағы «Павлодар», Жамбыл облысындағы «Jibek Joly», Атырау облысындағы «Ұлттық индустриялық мұнай-химия технопаркі» және елордадағы «Астана-Технополис» АЭА-да орналасқан. Бұл аймақтарда металлургия, энергетика мен су тазарту үшін қажетті өнімдер, сондай-ақ дайын тұтыну тауарлары, соның ішінде парфюмерия шығарылады.
Ірі кәсіпорындар және олардың өндірістік қуаты
«Каустик» АҚ – «Павлодар» АЭА-дағы алғашқы кәсіпорындардың бірі. Бұл зауыт хлор-сілті өнімдерін өндіруде жетекші орын алады. Жылдық қуаты 98,5 мың тонна, оның ішінде каустикалық сода, хлор, натрий гипохлориті және тұз қышқылы бар. 2011 жылдан бері кәсіпорын 135,2 млрд теңгенің өнімін шығарып, 500 жұмыс орнын ашты. Өнімдері металлургия, энергетика, мұнай өңдеу және суды тазарту салаларында қолданылады.
«УПНК-ПВ» ЖШС – Орталық Азиядағы ең ірі күйдірілген мұнай коксын өндіруші кәсіпорын. Жыл сайын 205 мың тонна өнім шығарады. Кәсіпорын іске қосылғалы 209,4 млрд теңгенің өнімі өндіріліп, 400 жұмыс орны құрылған. Өндіріс тұйық цикл бойынша жұмыс істейді: кокс күйдіру кезінде бөлінген газдың жылуы электр энергиясына айналады, артық электр нарыққа шығарылады.
Дайын өнім өндірісі және экспорт әлеуеті
«Аромат» ЖШС – Орталық Азиядағы толық өндірістік циклды парфюмерия фабрикасы. Бұл кәсіпорын 2020 жылы АЭА қатарына қосылып, Астанада жұмыс істейді. Өндірістік кешенде роботтандырылған желілер мен зертхана бар. 2022 жылы өндіріс көлемі жылына 2 млн-нан 5 млн құтыға дейін артты. Фабриканың жылдық айналымы 5 млрд теңгеден асады, 100-ден астам адам жұмыс істейді. Өнімнің шамамен 95%-ы Ресей мен ЕАЭО елдеріне экспортталады.
Жаңа зауыттар және импортты алмастыру
«Kazakhstan Hydrogen Peroxide» ЖШС – Жамбыл облысындағы «Jibek Joly» АЭА-да құрылып жатқан алғашқы сутегі асқын тотығы зауыты. Жобаның құны 30 млрд теңге, жылына 30 мың тонна өнім өндіру жоспарланған. Зауыт 2027 жылдың бірінші тоқсанында іске қосылады деп күтілуде және 40 жұмыс орны ашылады. Бұл өнім химия, целлюлоза-қағаз және тоқыма өнеркәсібінде, сондай-ақ су тазартуда қолданылады. Жаңа кәсіпорын импортты алмастырып, экспортты дамытуға мүмкіндік береді.
Өндірістік тізбектердің қалыптасуы мен мемлекеттік қолдау
АЭА аумағындағы кәсіпорындар ас тұзы мен мұнай коксын өңдеуден бастап, алюминий өндірісіне қажетті шикізат, реагенттер мен дайын парфюмерия шығаруға дейінгі толық өндірістік тізбек құрайды. Инфрақұрылым мен мемлекеттік қолдаудың арқасында АЭА қатысушылары өндірісті тез іске қосып, елдің импортқа тәуелділігін азайтуға және экспортты арттыруға қол жеткізіп отыр.
QazIndustry және АЭА-ның қазіргі жағдайы
QazIndustry – еліміздегі арнайы экономикалық және индустриялық аймақтардың жұмысына үйлестіруші. Қазақстанда бүгінде 18 АЭА бар. Осы аймақтарда 561 инвестициялық жоба іске асырылып, 11,5 трлн теңге инвестиция тартылған және 38 мыңнан астам жұмыс орны құрылған.
Дереккөз: gov.kz
