Қазақстан экспорты импортқа қарағанда 4 есе жылдам өсті – 2026 жылдың сегіз айындағы дерек

2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 103 млрд долларды құрап, өткен жылмен салыстырғанда 12,8%-ға артты. Экспорт көлемі 60,4 млрд долларға жетіп, 19,5%-ға өсті, ал импорт 4,5%-ға ғана көбейіп, 42,6 млрд долларды құрады. Осылайша, оң сауда сальдосы 17,8 млрд доллар болды. Бұл өткен жылғы көрсеткіштен 8 млрд долларға көп.

Агроөнеркәсіп өнімдерінің экспорты айтарлықтай ұлғайды

Ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортында айқын өсім байқалды. Күнбағыс майын экспорттау 48,5%-ға артып, 672,8 млн долларға жетті. Шикізат түрінде жеткізілім 35,9%-ға өсіп, 611,4 мың тонна болды. Қазақстан күнбағыс майын экспорттау бойынша әлемдік алты елдің қатарында, Қытайға жеткізуде екінші орынға шықты. Күнбағыс күнжарасын экспорттауда Қазақстан ЕО, Қытай және Орталық Азия елдеріне ірі жеткізуші үштігіне енді.

Астық экспорты да өсті: бидай экспорты 26,5%-ға өсіп, 1,25 млрд долларды құрады. 5,5 млн тоннадан астам астық шетелге жөнелтілді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 13,8%-ға көп. Бидай және бидай-қарабидай ұны экспорты 36%-ға артып, 400 млн долларға жетті. Зығыр тұқымының экспорты 2,3 есе көбейіп, 387,8 млн доллар болды.

Қосылған құны жоғары өнімдерге сұраныс артуда

Жануарларға арналған дайын жем экспорты 60,8%-ға өсіп, 577,6 млн долларға жетті. Бұл өнімдердің физикалық көлемі де 44,2%-ға артты. Күнбағыс майы, ұн және дайын жем экспорты жалпы 1,65 млрд долларды құрады – бұл өткен жылмен салыстырғанда 48%-ға артық. Бұл қазақстандық өнімнің сыртқы нарықтарда сұранысы артып, қосылған құны жоғары тауарлар үлесінің көбейгенін көрсетеді.

Металлургия және тау-кен өнеркәсібі экспортының өсуі

Экспорттық түсім металлургия мен тау-кен саласында да артты. Мыс және мыс катодтары экспорты 55,7%-ға өсіп, 3,9 млрд долларды құрады. Уран жеткізілімдері 26,9%-ға артып, 3,1 млрд долларға жетті.

Импорт құрылымындағы өзгерістер

Импорт құрылымында өнеркәсіптік және энергетикалық жабдықтарға сұраныс өсті. Электргенераторлық қондырғылар импорты 86,5%-ға, турбореактивті және турбовинтті қозғалтқыштар импорты (газ турбиналарымен қоса) 3,3 есе ұлғайды.

Қазақстанның негізгі сауда серіктестері

Қытай Қазақстанның ең ірі сауда серіктесі болып отыр. Сегіз айдағы тауар айналымы 23,3 млрд долларды құрады, бұл жалпы сауда айналымының 22,7%-ы. Екінші орында Ресей (18,3 млрд доллар), үшінші орында Италия (11,8 млрд доллар). Осы үш елдің үлесі Қазақстанның сыртқы саудасының жартысынан астамын құрайды.

Экспорт бойынша Италия ірі сатып алушы – 10,9 млрд доллар, Қытай – 10,7 млрд доллар. Ал Ресей Қазақстанға тауар жеткізу бойынша бірінші орында, импорт көлемі 13,2 млрд доллар.

Қосылған құны жоғары экспорттың артықшылығы

Агроөнеркәсіптік өнімдер, әсіресе күнбағыс майы, ұн және дайын жем экспортының өсуі қазақстандық жоғары құнды тауарлардың сыртқы нарықтағы орындарын нығайтып келе жатқанын байқатады.

Дереккөз: gov.kz